logo

Economische ontwikkelingen

Jaartal % volumemutaties bbp
Economische groei in Nederland, 1970-2013 (Bron: Nationale rekeningen Tijdreeksen) [Percentage volumemutaties bbp][step=5][ymin=-4][marker=0]
1970 6,1
1971 4,3
1972 3,5
1973 5,4
1974 3,4
1975 0,0
1976 4,5
1977 2,5
1978 2,7
1979 2,0
1980 1,3
1981 -0,8
1982 -1,2
1983 2,1
1984 3,1
1985 2,6
1986 2,8
1987 1,9
1988 3,4
1989 4,4
1990 4,2
1991 2,4
1992 1,7
1993 1,3
1994 3,0
1995 3,1
1996 3,4
1997 4,3
1998 3,9
1999 4,7
2000 3,9
2001 1,9
2002 0,1
2003 0,3
2004 2,2
2005 2,0
2006 3,4
2007 3,9
2008 1,8
2009 -3,7
2010 1,5
2011 0,9
2012 -1,2
2013 -0,8

Bbp: bruto binnenlands product

Economische groei tot 2008 door stijging arbeidsproductiviteit

Van begin jaren ’80 tot 2008 groeide de omvang van de Nederlandse economie, gemeten als bruto binnenlands product (bbp), jaarlijks. Tussen 1991 en 2000 met gemiddeld 3,2% per jaar. Daarna, tot 2010, met 1,4% per jaar [1,2]. De stijging van de arbeidsproductiviteit met gemiddeld 1,5% per jaar was de grootste aanjager van de groei in de afgelopen 30 jaar [3]. De gemiddelde arbeidsproductiviteit per gewerkt uur steeg tussen 1970 en 2008 van 22 naar ruim 46 euro (constante prijzen 2005) [4]. En ook de bestedingen van huishoudens aan goederen en diensten stegen, van 193 miljard in 1998 tot 257 miljard in 2008 [5]. De arbeidsproductiviteit in de gezondheidszorg blijft achter bij die van de hele economie. Dit geldt vooral voor de langdurige zorg waar de arbeidsproductiviteit sinds begin jaren 90 gedaald is [4].

Vanaf 2009 meer werkloosheid en armoede door economische recessie

Tussen 2008 en 2012 is de economie gemiddeld met slechts 0,1% per jaar gegroeid. In 2009 is de economie echter met 3,7% gekrompen. Na een kleine economische opleving in 2010 en 2011 is het bbp in 2012 en 2013 weer gedaald. De arbeidsproductiviteit daalde in 2009, 2012 en 2013 [6]. Ook de bestedingen van huishoudens daalden tussen 2009 en 2012 [5]. De economische recessie heeft geleid tot koopkrachtverlies, een oplopende werkloosheid en een toename van de armoede. Door de toegenomen werkloosheid kiezen jongeren er vaker voor om een vervolgstudie te doen.

Meer suïcides en psychische problemen door economische recessie

Internationaal onderzoek naar de gezondheidseffecten van de huidige economische recessie laat op de korte termijn negatieve effecten zien op de psychische gezondheid (depressies en angststoornissen) [7-10]. Ook suïcides stijgen, vooral bij mannen in de werkzame leeftijd. Dit hangt samen met toegenomen en langdurige werkloosheid [11]. Ook in Nederland lijkt de sterfte door suïcides bij mannen sinds het begin van de economische recessie te stijgen, hoewel nader onderzoek nodig is om een causale relatie aan te tonen.
Aan de andere kant daalt door een recessie  het aantal dodelijke verkeersslachtoffers, vooral omdat het autogebruik daalt [11]. Voor veel gezondheidsuitkomsten is de periode sinds het ontstaan van de huidige recessie echter nog te kort om een effect te zien. Uit een analyse van bankencrises in het verleden in 126 landen blijkt dat zes jaar na een recessie mensen gemiddeld negen maanden korter leven [12]. Of een economische recessie gevolgen heeft voor de volksgezondheid hangt af van de ernst en duur van de recessie, van de hoogte en duur van de bijkomende werkeloosheid en van de sterkte van de sociale vangnetten.

Mogelijk toename verschillen tussen sociaaleconomische groepen

Voor de nabije toekomst verwachten we dat de sociaaleconomische gezondheidsverschillen mogelijk groter worden. Veel effecten van de recente economische recessie, zoals toename van armoede en werkloosheid, zijn nu pas merkbaar en treffen vooral mensen met een lage opleiding en andere kwetsbare groepen. Of en hoe deze trend doorzet op de langere termijn is onzeker [13-14].

Meer informatie

  1. Nationale rekeningen Tijdreeksen 1969-2005
  2. Nationale rekeningen 2013 Bronbeschrijving: De Nationale rekeningen vormen de officiële overzichtsstatistiek van de nationale economie.
  3. CBS, 2008 De Nederlandse economie 2008, http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/A28FBC57-3DCB-4436-A93A-042A400E5B9C/0/2008denederlandseeconomiepub.pdf
  4. OECD.StatExtracts, 2014 Statistische database van de Organisaton for Economic Co-Operation and Development http://stats.oecd.org/
  5. Statline, 2014  CBS StatLine, 2014  Omschrijving: De elektronische databank van het CBS. Bevat statistische informatie over vele maatschappelijke en economische onderwerpen in de vorm van tabellen en grafieken.
  6. CPB, 2014 http://www.cpb.nl/cijfer/kortetermijnraming-maart-2014#bijlagen
  7. European Observatory on Health Systems and Policies (2013). Health, health systems and economic crisis in Europe. Impact and policy implications. Genève: World Health Organisation.
  8. Economou M, Madianos M, Peppou LE, Patelakis A & Stefanis CN (2013). Major depression in the era of economiccrisis: A replication of a cross-sectional study across Greece.J Affect Disord, 145, 308–14.
  9. Costa G, Marra M, Salmaso S & Gruppo A (2012), Health indicators in the time of crisis in Italy. Epidemiol Prev, 36, 337–66.
  10. Katikireddi S V, Niedzwiedz C L & Popham F (2012). Trends in population mental health before and after the 2008 recession: a repeat cross-sectional analysis of the 1991–2010 Health Surveys of England. BMJ Open, 2.
  11. Stuckler D., S. Basu, M. Suhrcke, A. Coutts en M. McKee (2011). Effects of the 2008 recession on health: a first look at European data. In: The Lancet, 378, 9786, 124-125.
  12. Van Dijk, M.A. The Social Costs of Financial Crises. Rotterdam School of Management, Erasmus University. June 2013. http://static.squarespace.com/static/531afe04e4b0b17f973f5962/t/531b78cfe4b0c205411e3e6a/1394309327547/The%20social%20costs%20of%20financial%20crises%20-%20Mathijs%20van%20Dijk%20-%20SSRN%2013June2013.pdf
  13. Bijl R., Boelhouwer J., Pommer E., Sonck N., De sociale staat van Nederland 2013. Sociaal en Cultureel Planbureau. Den Haag, december 2013
  14. CBS/SCP. Armoedesignalement 2013. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek / Sociaal en Cultureel Planbureau, 2013

Home / Heden en verleden / Determinanten / Economische ontwikkelingen

Menu